CEO khi kiếm cổ đông, hãy chọn lựa kỹ, kẻo có lúc… đắm tàu

Kỹ năng doanh chủ 05/12/2018 17:53

Trời Hà Nội vào đông, bên quán cóc ven 1 cái hồ nho nhỏ, anh bạn CEO của tôi nhấp ngụm nước chè rồi thở dài: “Anh mới bị mấy ông cổ đông nhỏ quấy nhiễu, khổ quá!”. Tôi tò mò hỏi lại: “Tức là sao anh?”. Một cơn gió lạnh thổi qua, anh CEO “Ừ! Để anh kể cho chú!”.

Là CEO mới thành lập công ty, liệu có bao giờ anh chị em có mong muốn tìm người đồng hành. Họ không chỉ là người làm cùng mà còn là anh em cùng sống chết với nhau? Tôi tin ai cũng có. Bản thân tôi cũng vậy. Chúng ta tìm cổ đông để “kết hôn”. Trước khi làm việc đó, mọi người hãy nghe tiếp câu chuyện của anh bạn CEO mà tôi vừa ngồi uống nước tâm sự.

Anh bạn tôi kể: “Hồi đấy, anh xuất thân là thằng làm sản phẩm, mở công ty nên chả có kiến thức gì đến kinh doanh cả. Công ty cứ bết bát lẹt đẹt. Có năm, Tết đến nơi, anh vẫn cố đi bán hàng để có ít tiền cho anh em ăn Tết.

Làm ăn thấy không phát triển nên anh tính kiếm người cùng làm. Xét đi xét lại thì thấy có 2 ông anh lớn tuổi hơn có vẻ ổn. Anh mời họ về làm cùng công ty (1 quản lý sản xuất, 1 trưởng nhóm sản xuất). Ngoài lương (lớn hơn anh), còn có cổ phần. Tức là không phải đóng góp gì chỉ cần góp sức là được. Lúc ý nghĩ đơn giản: mình cũng chả có gì ngoài tấm lòng. Hi vọng sẽ đẩy công ty phát triển. Không những nghĩ đơn giản mà kiến thức cũng ít nên anh đăng ký kinh doanh với số vốn lớn. Vì thế, khi đưa tên 2 ông ý vào giấy đăng ký, mặc dù % ít nhưng quy ra tiền mặt lại to.

Đời nghèo khó nên vừa yêu đã ký giấy kết hôn rồi về ở với nhau. Nào ngờ cơm chẳng lành canh chả ngọt. Ông quản lý sản xuất vào làm, chả coi anh ra cái gì cả. Họp hành suốt ngày chỉ mặt rồi mày mày tao tao. Lúc ý công ty ở xa, ông ý không chịu đến công ty nên anh thuê cho 1 chỗ làm địa điểm tập hợp đội sản xuất. Có nhiều lần anh đến kiểm tra lúc 9h mà văn phòng không có ai. Hỏi thì bảo là sản xuất theo ca nên đi sớm về muộn. Rồi lúc tổ chức sự kiện, không những không quan tâm lại còn ra vẻ ta đây, không coi đối tác cái gì cả. Cụ thể có lần khi sự kiện diễn ra, có đối tác đến đặt bàn giới thiệu sản phẩm, ông sản xuất đến nói như thằng đầu đường xó chợ: “mày tao” và bắt đối tác phải dẹp bàn. Khi diễn ra sự kiện, anh lên nói chính đến phần hỏi đáp, chả hiểu thế nào ông nhảy bổ vào cướp míc. Việc khó chịu nhất là mặc dù phụ trách sản xuất nhưng lại không chịu làm kế hoạch sản xuất, đào tạo nâng cao trình độ sản xuất cũng không và có tình trạng cướp công của nhân viên. Việc lên đến đỉnh điểm khi sau 1 thời gian, ông bắt đầu gây sức ép đòi thêm cổ phần và tăng lượng. Ông kêu nào là không đủ ăn, vợ phàn nàn. Trong khi lương của CEO còn thấp hơn cả ông. Mà khi đó doanh số chắc vừa đủ chi phí.

Sau thời gian chịu đựng, quản lý sản xuất đòi tăng cổ phần không được bỏ đi mà không nói năng gì. Còn kéo theo cả đội sản xuất bao gồm trưởng nhóm. Cả 2 ông chả chịu bàn giao gì. Có nhiều cái còn lấy đi hoặc phá bằng cách xóa luôn. Ví dụ như mấy dữ liệu thiết kế cũ. Nói chung là anh phải cho anh em làm lại hết, cày lại từ đầu”.

Anh CEO uống thêm miếng nước rồi nói tiếp: “Bẵng đi một thời gian, giờ 2 ông kia lại giở trò. 1 ông thì gọi điện bảo bán lại cổ phần. 1 ông thì lu loa để bán cổ phần. Sau không bán được thì bắt đầu rêu rao để làm cho công ty làm ăn thua lỗ. Lại còn lôi vợ con, xúc phạm nhân phẩm anh nữa”.

Nghe xong chuyện của anh, tôi thấy đăng đắng tự nghĩ vào thân. Tôi cũng đã từng tham gia 1 công ty. Anh chủ tịch gọi về bảo làm và cho 10% cổ phần. Sau 2 năm làm công ty, kiếm ra được 1 ít tiền, tôi thấy bản thân không giúp được gì nên xin nghỉ. Cổ phần cũng trả luôn. Ra đi thanh thản và hành trang là chút kỉ niệm, kiến thức.

Ngẫm tình huống anh bạn CEO của tôi mới thấy ngấm những lời khuyên của đàn anh đi trước: “CEO khi kiếm cổ đông, hãy chọn lựa kỹ”. Xét ở góc độ Quản trị Nhân sự, có một công cụ giúp gắn kết người lao động, thúc đẩy họ cố gắng vì tổ chức đó là: SOP (Stock Option Plan – Quyền sở hữu cổ phần). Thuốc nào cũng có mặt tốt và mặt xấu. SOP tốt là như vậy nhưng không tốt khi chúng ta không đọc kỹ hướng dẫn sử dụng. Rồi tác dụng xấu là như anh bạn của tôi (cổ đông nổi loạn).

SOP bao gồm:
1. Định nghĩa: Là quyền được sở hữu cổ phần, tham gia công ty với vai trò cổ đông.
2. Quyền lợi: 
- Được quyền nắm thông tin tình hình kinh doanh của công ty.
- Chia cổ tức theo quyết định của hội đồng quản trị
3. Nghĩa vụ:
- Không tham gia và các quyết định điều hành của công ty
- Không được bán cổ phần ra ngoài trong thời hạn 3 năm
- Phải bán lại cổ phần cho công ty khi nghỉ việc trong thời hạn 3 năm

4. Quy định và cách tính:
- Thời gian để tính tỷ lệ cổ phần (lần 1): sau 12 tháng từ lúc khởi động dự án (công ty)
- Tất cả các yếu tố được quy đổi ra tiền, đơn vị triệu đồng
- Số vốn góp chỉ được tính khi vốn đó được chuyển đổi (chi tiêu thực)

Công thức tính SOP 

Sơ lược thế này thôi cũng giải quyết được khá nhiều rắc rồi. Nếu chưa chắc chắn về sự phù hợp của người chúng ta định “kết hôn”, có lẽ ESOP (Employee Stock Option Plan - Quyền chọn mua cổ phần) sẽ tốt hơn. Công cụ này tôi đã nói kỹ ở bài: https://goo.gl/UmgZ7N

Tác giả: Nguyễn Hùng Cường | kinhcan24
HRM consultant at Blognhansu.net.vn

... Nhận cập nhật tin tức
Bạn muốn nhận bản tin hay hàng tuần của chúng tôi?
Đăng ký nhận tin tức